ఏడు కురచలు చూచి ఎద్దుని కొనాలి

        ఈ సామెత మన తెలుగు సంప్రదాయ వ్యవసాయ జ్ఞానానికి ఒక అద్భుతమైన నిదర్శనం. పూర్వం ట్రాక్టర్లు లేని  కాలంలో రైతులు ఎద్దులను కొనేటప్పుడు కేవలం వాటి లావుపాటి శరీరాన్ని చూసి మోసపోకుండా, కొన్ని ప్రత్యేకమైన శారీరక లక్షణాలను బట్టి వాటి బలాన్ని అంచనా వేసేవారు. 

"ఏడూ కురచలు చూచి ఎద్దుని కొనాలి" అనే సామెతలోని ఆ ఏడు లక్షణాలు ఏమిటో ఇక్కడ చూడవచ్చు:

1. మెడ (Neck)

        ఎద్దు మెడ కురచగా (పొట్టిగా), బలంగా ఉండాలి. మెడ పొట్టిగా ఉంటే ఆ ఎద్దు కాడిని (Yoke) బాగా మోయగలదని, నాగలిని లాగేటప్పుడు ఎక్కువ శక్తిని ప్రయోగించగలదని అర్థం.

2. తోక (Tail)

        తోక పొడవుగా ఉండకూడదు. తోక కురచగా ఉండి, దాని చివర ఉండే వెంట్రుకల కుచ్చు నేలకు తగలకుండా ఉండాలి. ఇలా ఉంటే ఆ ఎద్దు చురుకుగా ఉంటుందని భావిస్తారు.

3. చెవులు (Ears)

        ఎద్దు చెవులు చిన్నవిగా, కురచగా ఉండాలి. చెవులు చిన్నవిగా ఉంటే ఆ ఎద్దులు అప్రమత్తంగా ఉంటాయని, చిన్న శబ్దానికైనా స్పందిస్తాయని అంటారు.

4. ముఖం/ముట్టె (Muzzle)

        ఎద్దు ముఖం పొడవుగా కాకుండా కురచగా ఉండాలి. ముఖం చిన్నదిగా ఉంటే అది మేతను బాగా తింటుందని, త్వరగా అలసిపోదని నమ్మకం.

5. కొమ్ములు (Horns)

        కొమ్ములు మరీ పొడవుగా ఉండకూడదు. కురచగా, లావుగా ఉన్న కొమ్ములు ఎద్దు యొక్క గంభీరతను మరియు బలాన్ని సూచిస్తాయి. పొడవాటి కొమ్ములు ఉన్న ఎద్దులు అడవుల్లో లేదా పొదల్లో తిరిగేటప్పుడు ఇబ్బంది పడతాయి.

6. కాళ్ళు (Legs) / గిట్టలు 

        కాళ్ళ కీళ్ళు, ముఖ్యంగా మోకాళ్ళ కింది భాగం కురచగా ఉండాలి. కాళ్ళు పొట్టిగా, బలంగా ఉంటే బురద నేలల్లో లేదా బరువులు లాగేటప్పుడు ఎద్దులు జారిపోకుండా గట్టి పట్టు కలిగి ఉంటాయి.

7. వీపు/నడుము (Back)

        ఎద్దు వీపు భాగం పొడవుగా కాకుండా కురచగా (Compact) ఉండాలి. నడుము పొట్టిగా ఉంటే ఎద్దుకు దృఢత్వం ఎక్కువ ఉంటుంది.

---

ముగింపు

        ఈ ఏడు లక్షణాలు కురచగా (చిన్నవిగా/దృఢంగా) ఉన్న ఎద్దులు కాయకష్టానికి బాగా ఓర్చుకుంటాయని, రోగనిరోధక శక్తి కలిగి ఉంటాయని మన పెద్దలు చెప్పేవారు. అందుకే "ఏడూ కురచలు చూచి ఎద్దుని కొనాలి" అనే మాట పుట్టింది.

నేటి యంత్ర యుగంలో ట్రాక్టర్లు వచ్చినా, ఈ సామెత వెనుక ఉన్న "పరిశీలనా జ్ఞానం" నేటికీ అబ్బురపరుస్తుంది.