బొప్పాయి సాగులో రింగ్ స్పాట్ వైరస్ (Papaya Ring Spot Virus - PRSV) అనేది అత్యంత ప్రమాదకరమైన వ్యాధి. ఇది 'ఎఫిడ్స్' ((Aphids) పేనుబంక) అనే పురుగుల ద్వారా ఒక మొక్క నుండి మరొక మొక్కకు వ్యాపిస్తుంది.
ఈ వ్యాధి సోకినప్పుడు కనిపించే ముఖ్యమైన లక్షణాలు ఇవే:
1. ఆకులపై లక్షణాలు
మొదట లేత ఆకుల ఈనెలు (veins) పసుపు రంగులోకి మారుతాయి.
ఆకులపై పసుపు మరియు ఆకుపచ్చ రంగు మచ్చలు ఒకదానితో ఒకటి కలిసిపోయి 'మొజాయిక్' ఆకారాన్ని ఏర్పరుస్తాయి.
వ్యాధి ముదిరితే ఆకులు చిన్నవిగా మారి, ఈనెలు పైకి ముడుచుకుపోతాయి. తీవ్రత ఎక్కువైతే ఆకు పత్రం పూర్తిగా తగ్గిపోయి, కేవలం ఈనెలు మాత్రమే మిగిలి 'చెప్పుల వారు' (Shoe-string) లాగా కనిపిస్తాయి.
2. కాండం మరియు ఆకు తొడిమలపై లక్షణాలు
కాండం మీద మరియు ఆకు కాడల (petioles) మీద ముదురు ఆకుపచ్చని చారలు లేదా నీటితో నిండినట్లుండే గీతలు కనిపిస్తాయి. ఇవి ఈ వైరస్ గుర్తింపునకు ప్రధాన సంకేతం.
3. కాయల మీద లక్షణాలు (ముఖ్యమైనవి)
కాయల మీద స్పష్టమైన గుండ్రని రింగులు (Ring spots) ఏర్పడతాయి. ఇవి ముదురు ఆకుపచ్చ రంగులో ఉండి, కాయ పక్వానికి వచ్చే కొద్దీ స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.
కాయల సైజు తగ్గిపోవడమే కాకుండా, వాటి రుచి మరియు నాణ్యత కూడా దెబ్బతింటుంది.
తెగులు సోకిన పూలు ... పిందెలుగా మారవు. పిందెలు ఎదగవు. కాయలు తొందరగా పండిపోయి మెత్తగా మారి నీరు కారినట్లు అవుతాయి.
ఈ మచ్చల వల్ల పండ్లు నాణ్యత కోల్పోయి మార్కెట్ లో పంటకు సరైన ధర దక్కదు.
నివారణ మరియు యాజమాన్య పద్ధతులు (Control Measures)
రోగగ్రస్త మొక్కలను తొలగించడం: తోటలో వ్యాధి సోకిన మొక్కను చూసిన వెంటనే పీకేసి, తోట బయట దూరంగా కాల్చివేయాలి.
పేనుబంక నివారణ: వైరస్ను మోసుకెళ్లే పేనుబంకను అరికట్టడానికి
1. రసాయన మందుల మోతాదు (Chemical Control)
పేనుబంక నివారణకు ఈ క్రింది మందులలో ఏదో ఒకటి మార్చి మార్చి పిచికారీ చేయాలి:
డైమిథోయేట్ (Dimethoate 30% EC): 2 మి.లీ. ఒక లీటరు నీటికి కలిపి పిచికారీ చేయాలి.
ఇమిడాక్లోప్రిడ్ (Imidacloprid 17.8% SL): 0.5 మి.లీ. ఒక లీటరు నీటికి కలిపి పిచికారీ చేయాలి. (అంటే 10 లీటర్ల ట్యాంకుకు 5 మి.లీ.).
థయామెథాక్సామ్ (Thiamethoxam 25% WG): 0.5 గ్రాము ఒక లీటరు నీటికి కలిపి పిచికారీ చేయాలి.
2. నూనె మిశ్రమాలు (Oil Sprays)
వైరస్ కణాలను పేనుబంక ఒక మొక్క నుండి మరో మొక్కకు మార్చకుండా ఉండటానికి నూనెలు బాగా పనిచేస్తాయి:
వేప నూనె (Neem Oil): 1500 PPM వేప నూనెను 5 మి.లీ. ఒక లీటరు నీటికి కలిపి పిచికారీ చేయాలి.
మినరల్ ఆయిల్ (Agricultural Spray Oil): 10 మి.లీ. ఒక లీటరు నీటికి కలిపి పిచికారీ చేయడం వల్ల వైరస్ వ్యాప్తి గణనీయంగా తగ్గుతుంది.
అంతర పంటలు: తోట చుట్టూ రక్షణగా 2-3 వరుసల జొన్న, అవిసె లేదా మొక్కజొన్న పంటలను వేయడం ద్వారా వైరస్ వ్యాప్తిని తగ్గించవచ్చు.
ముఖ్యమైన సూచనలు:
వైరస్ సోకిన మొక్కలు: వైరస్ తీవ్రత ఎక్కువగా ఉన్న మొక్కలను వెంటనే పీకేసి తోట బయట కాల్చివేయాలి. వాటిని తోటలోనే ఉంచితే మిగిలిన ఆరోగ్యవంతమైన మొక్కలకు కూడా వ్యాధి సోకుతుంది.
పసుపు జిగురు అట్టలు (Yellow Sticky Traps): ఎకరాకు 15-20 పసుపు జిగురు అట్టలను అమర్చడం ద్వారా పేనుబంక పురుగులను ఆకర్షించి చంపవచ్చు.
కలుపు నివారణ: తోటలో మరియు గట్ల మీద కలుపు లేకుండా చూసుకోవాలి, ఎందుకంటే పేనుబంక పురుగులు కలుపు మొక్కల మీద ఆశ్రయం పొందుతాయి.